TL072 to popularny podwójny wzmacniacz operacyjny z wejściami JFET, stosowany od lat w torach audio, filtrach aktywnych, układach pomiarowych i analogowych blokach sterowania. Jego mocne strony to wysoka impedancja wejściowa, mały prąd polaryzacji wejść, niski poziom szumów oraz typowa szybkość narastania napięcia wyjściowego 13 V/µs. W tym artykule porządkujemy najważniejsze informacje: pinout TL072, podstawowe parametry elektryczne, cechy układu oraz praktyczne wskazówki przy projektowaniu PCB.
Czym jest TL072
TL072 zawiera dwa niezależne wzmacniacze operacyjne w jednej obudowie. Stopnie wejściowe wykonane w technologii JFET zapewniają bardzo mały prąd wejściowy i ograniczają obciążanie źródła sygnału, dlatego układ dobrze współpracuje z dzielnikami o dużej rezystancji, czujnikami o wysokiej impedancji, korektorami barwy, przedwzmacniaczami i filtrami aktywnymi. Nie jest to jednak pełny wzmacniacz rail-to-rail ani układ projektowany głównie do pracy z pojedynczym zasilaniem 5 V. Przy zasilaniu niesymetrycznym sygnał wejściowy trzeba spolaryzować w dopuszczalnym zakresie napięcia wspólnego i zostawić odpowiedni zapas dla wyjścia.
Schemat i konfiguracja wyprowadzeń (pinout)
Najczęściej spotykane wersje TL072 mają 8 wyprowadzeń, na przykład w obudowach DIP-8, SOIC-8 albo TSSOP-8. Rozkład pinów jest standardowy dla wielu podwójnych wzmacniaczy operacyjnych: pierwsza połówka układu znajduje się na pinach 1-3, druga na pinach 5-7, a zasilanie doprowadza się do pinów 4 i 8.
| Pin | Nazwa | Funkcja |
|---|---|---|
| 1 | OUT A | Wyjście wzmacniacza A |
| 2 | IN– A | Wejście odwracające A |
| 3 | IN+ A | Wejście nieodwracające A |
| 4 | V–/GND | Zasilanie ujemne lub masa przy zasilaniu pojedynczym |
| 5 | IN+ B | Wejście nieodwracające B |
| 6 | IN– B | Wejście odwracające B |
| 7 | OUT B | Wyjście wzmacniacza B |
| 8 | V+ | Zasilanie dodatnie |
Przed zamówieniem warto sprawdzić pełne oznaczenie producenta, ponieważ sufiksy określają między innymi obudowę, zakres temperatur pracy, wersję pakowania i czasem klasę parametrów. Sama nazwa TL072 nie wystarcza, jeżeli projekt ma trafić do produkcji seryjnej i musi być zgodny z konkretnym footprintem oraz zakresem środowiskowym.
Parametry znamionowe TL072
Jak każdy układ scalony, TL072 trzeba projektować na podstawie noty katalogowej konkretnego producenta. W praktyce najczęściej przyjmuje się następujące wartości orientacyjne dla klasycznego TL072:
- Napięcie zasilania: typowo ±15 V; dopuszczalny zakres zależy od wersji, a dla TL072 Texas Instruments całkowite napięcie zasilania wynosi 7-30 V.
- Szybkość narastania (slew rate): ok. 13 V/µs.
- Pasmo wzmocnienia jednostkowego (GBW): ok. 3 MHz.
- Prąd polaryzacji wejść: bardzo mały dzięki wejściom JFET; dla wielu wersji podawany jest w zakresie pikoamperów, ale warto sprawdzić wartość maksymalną w temperaturze pracy urządzenia.
- Zakres temperatur pracy: zależny od wariantu i producenta, dlatego należy dobrać go do środowiska pracy urządzenia.
Ważne są nie tylko wartości typowe. W projekcie produkcyjnym trzeba uwzględnić wartości minimalne i maksymalne, rozrzut parametrów między partiami, temperaturę pracy oraz sposób zasilania. Dotyczy to zwłaszcza układów audio o dużym zakresie dynamiki i torów pomiarowych, w których napięcie niezrównoważenia, szumy oraz prądy wejściowe mogą bezpośrednio wpływać na wynik.
Najważniejsze cechy TL072
- niski poziom szumów własnych w typowych zastosowaniach audio,
- wysoka impedancja wejściowa wynikająca z wejść JFET,
- duża szybkość narastania sygnału wyjściowego jak na popularny wzmacniacz ogólnego przeznaczenia,
- mały prąd polaryzacji wejść, przydatny przy źródłach sygnału o dużej rezystancji,
- dobra stabilność parametrów przy poprawnie dobranym zasilaniu i temperaturze pracy,
- wewnętrzna kompensacja częstotliwości ułatwiająca stosowanie układu w typowych konfiguracjach wzmacniacza operacyjnego.
Wskazówki montażowe
Aby wykorzystać zalety TL072, trzeba zadbać o prowadzenie masy, zasilania i ścieżek wejściowych. Przy każdym układzie warto umieścić kondensator odsprzęgający 100 nF możliwie blisko pinów zasilania, a w bardziej wymagających torach dodać kondensatory o większej pojemności na szynach zasilających. Ścieżki wejściowe powinny być krótkie, oddalone od sygnałów impulsowych i prowadzone tak, aby ograniczać pojemności pasożytnicze oraz sprzęganie zakłóceń.
Przy wejściach o wysokiej impedancji znaczenie ma również jakość montażu: czysty laminat, właściwy topnik, brak pozostałości jonowych i poprawny profil lutowania. Jeśli projektujesz urządzenie audio, pomiarowe albo sterownik z analogowym torem sygnałowym, zleć montaż PCB w OurPCB. Przygotujemy produkcję, sprawdzimy pliki pod kątem montażu i przekażemy wycenę w 12 godzin roboczych.