Elementu SMD nie identyfikuje się z samego wyglądu. Pewną tożsamość daje etykieta opakowania z numerem części producenta (MPN), a oznaczenie na obudowie, wymiary i pomiar służą do potwierdzenia, że to ta sama część. Wiele elementów (kondensatory ceramiczne, małe diody i tranzystory) nie ma jednoznacznego nadruku albo ma tylko krótki kod, który powtarza się w różnych częściach różnych producentów. Dlatego poniżej opisujemy kolejność działań przy przyjęciu elementów, tabelę wymiarów, zasady odczytu kodów oraz wzór zapisu identyfikowalności. W artykule nie ma zdjęć; tabele i przykłady mają charakter ilustracji.
Procedura przy przyjęciu: sześć kroków
- Etykieta opakowania. Porównaj MPN, producenta, ilość, numer partii i kod daty z linią BOM i zamówieniem. Kod kreskowy lub QR odczytaj skanerem, a wynik porównaj z tekstem na etykiecie.
- Stan opakowania. Opakowania barierowe powinny być nienaruszone. Dla elementów wrażliwych na wilgoć (poziom MSL na etykiecie) sprawdź wskaźnik wilgotności i termin ekspozycji.
- Wymiary obudowy. Zmierz długość i szerokość (suwmiarka, mikroskop z podziałką) i porównaj z tabelą oraz kartą katalogową.
- Oznaczenie na obudowie. Odczytaj kod, polaryzację i znacznik pierwszego wyprowadzenia; zdekoduj według zasad producenta (poniżej).
- Pomiar. Rezystory, kondensatory i cewki zmierz miernikiem LCR, diody w trybie testu diody; porównaj z wartością i tolerancją z BOM.
- Decyzja i zapis. Przyjęcie na magazyn, kwarantanna albo odrzucenie, razem z zapisem wyników (wzór poniżej).
Wymiary obudów pasywnych: zapis calowy i metryczny
Rozmiar elementu podaje się kodem czterocyfrowym, który można czytać w calach lub w milimetrach, i to częste źródło pomyłek. Kod 0402 w systemie calowym oznacza 1,0 × 0,5 mm, a kod 0402 w systemie metrycznym to zupełnie inny, mniejszy element 0,4 × 0,2 mm (calowo 01005).
| Kod calowy | Kod metryczny | Długość × szerokość, nominalnie (mm) |
|---|---|---|
| 01005 | 0402 | 0,4 × 0,2 |
| 0201 | 0603 | 0,6 × 0,3 |
| 0402 | 1005 | 1,0 × 0,5 |
| 0603 | 1608 | 1,6 × 0,8 |
| 0805 | 2012 | 2,0 × 1,25 |
| 1206 | 3216 | 3,2 × 1,6 |
| 1210 | 3225 | 3,2 × 2,5 |
| 2010 | 5025 | 5,0 × 2,5 |
| 2512 | 6332 | 6,3 × 3,2 |
Wymiary są nominalne; tolerancje i grubość podaje karta katalogowa. Jeśli zmierzona długość to 1,6 mm, a w BOM jest 0402 calowy (1,0 mm), element jest innego rozmiaru niż zamówiony. Obudowy układów scalonych i ich raster opisują artykuły o pakowaniu układów scalonych i pakietach BGA.
Rezystory: kody 3-cyfrowe, 4-cyfrowe, z literą R i EIA-96
| Zapis | Reguła | Przykład |
|---|---|---|
| 3 cyfry | Dwie cyfry wartości, trzecia to potęga dziesięciu (Ω) | 472 = 47 · 10² = 4700 Ω (4,7 kΩ); 105 = 10 · 10⁵ = 1 MΩ |
| 4 cyfry | Trzy cyfry wartości, czwarta to potęga dziesięciu | 1002 = 100 · 10² = 10 kΩ |
| Z literą R | R oznacza przecinek dziesiętny | 4R7 = 4,7 Ω; R25 = 0,25 Ω; 20R6 = 20,6 Ω |
| EIA-96 | Dwie cyfry (01–96) wskazują wartość z szeregu E96 (01 = 100, 49 = 316, 68 = 499, 85 = 750, 96 = 976), litera to mnożnik | 01C = 100 · 100 = 10 kΩ; 68X = 499 · 0,1 = 49,9 Ω; 49A = 316 Ω; 85B = 750 · 10 = 7,5 kΩ |
Mnożniki w EIA-96: Z = 0,001; Y lub R = 0,01; X lub S = 0,1; A = 1; B lub H = 10; C = 100; D = 1000; E = 10 000; F = 100 000. Zapis trzycyfrowy może być zarówno kodem zwykłym, jak i skróconym; w razie wątpliwości liczy się pomiar. Tolerancję czasem oznacza litera: F ±1%, G ±2%, J ±5%, K ±10%, M ±20%.
Przykład obliczeniowy zgodności pomiaru: nominalnie 4,7 kΩ ±1% daje zakres 4653–4747 Ω, a przy ±5% 4465–4935 Ω. Zmierzone 4,70 kΩ pasuje do obu, a 4,85 kΩ tylko do tolerancji ±5%. Jeśli BOM wymaga ±1%, taka sztuka oznacza niezgodność lub inny element, niż zamówiono.
Kondensatory, cewki, diody, układy scalone
- Kondensatory ceramiczne (MLCC) najczęściej nie mają żadnego oznaczenia. Tożsamość ustala się z etykiety, a wartość pomiarem pojemności. Kod 106 w oznaczeniu pojemności to 10 · 10⁶ pF = 10 µF, a 104 to 10 · 10⁴ pF = 100 nF. Dielektryk oznacza kod EIA: np. X7R (−55…+125 °C, zmiana pojemności ±15%), X5R (−55…+85 °C, ±15%) lub C0G/NP0 (stabilna pojemność); zmiana pojemności z napięciem stałym i temperaturą jest powodem, dla którego zamiennik z innym dielektrykiem nie jest równoważny.
- Kondensatory tantalowe i aluminiowe są polaryzowane. Pasek lub znacznik oznacza zwykle dodatni biegun (anodę) w tantalach, a w aluminiowych biegun ujemny; zawsze sprawdź w karcie obudowy.
- Cewki mają trzycyfrowy kod, ale jednostka zależy od producenta (µH w cewkach mocy, nH w cewkach sygnałowych), więc kod 100 może znaczyć 10 µH lub 10 nH. Rozstrzyga etykieta i pomiar indukcyjności. Przykład kodu 203 jako „20 000 H” z wielu opisów jest błędem; wartość wynika z 20 · 10³ w jednostce producenta.
- Diody: pasek oznacza katodę. Diody Zenera, Schottky’ego i LED mają różne napięcia w kierunku przewodzenia, co ujawnia test diody.
- Małe tranzystory i diody w obudowach SOT: nadruk to zwykle 1–3 znaki. Ten sam kod może oznaczać różne części różnych producentów, więc nie wystarczy tablica kodów z internetu. Potwierdzenie daje MPN z etykiety i karta producenta.
- Układy scalone: nadruk zawiera logo producenta, kod typu, kod daty i partii, a znacznik pierwszego wyprowadzenia (kropka, ścięty narożnik) wyznacza orientację. Kody daty bywają w formacie rok-tydzień (np. 2438 oznaczałoby 38. tydzień 2024; format wskazuje producent).
Wzór zapisu identyfikowalności (przykład)
Poniższy wiersz to przykład wypełnienia (dane są fikcyjne), pokazujący, co zapisać dla jednej pozycji BOM.
| Pole | Przykład wpisu |
|---|---|
| Numer przyjęcia | PZ-0001 (przykład) |
| Pozycja BOM / oznaczenia referencyjne | Linia 12; R5, R6, R9 |
| MPN i producent z etykiety | MPN-EXAMPLE-4K7-1%; producent X (przykład) |
| Dostawca i zamówienie | Dostawca Y; zamówienie ZAK-0100 (przykład) |
| Numer partii, kod daty | Partia L123; kod daty 2438 (przykład) |
| Ilość na etykiecie / policzona | 5000 / 5000 |
| Obudowa: zmierzona vs BOM | 1,0 × 0,5 mm vs 0402 calowy |
| Oznaczenie na obudowie | 4701 (zgodne z 470 · 10¹ = 4,7 kΩ) |
| Pomiar LCR (średnia z próbki) | 4,71 kΩ; zakres tolerancji 4653–4747 Ω |
| MSL i stan opakowania | MSL 1; opakowanie nienaruszone |
| Decyzja i miejsce składowania | Przyjęto; regał A, półka 3 (przykład) |
| Kontrolujący i data | Inicjały, data |
Taki zapis pozwala po wykryciu usterki cofnąć się do partii i dostawy, a przy montażu sprawdzić, czy zamontowano elementy z zaakceptowanej partii. Zasady przygotowania listy części opisuje artykuł o BOM do wyceny PCBA.
Co jeszcze sprawdza się po montażu
Pomyłka wartości lub polaryzacji ujawnia się przy inspekcji. Automatyczna kontrola optyczna wykrywa brakujące elementy, przesunięcia i część błędnych oznaczeń (test AOI), a pomyłki wartości wykrywa test elektryczny. Różnice między montażem powierzchniowym a przewlekanym opisuje artykuł o SMT i THT, a podstawy elementów SMD omawia artykuł o SMD. Całość montażu opisuje strona montażu PCB.
Czego nie zweryfikowano: kodów konkretnych producentów, pełnej tabeli EIA-96 poza przytoczonymi pozycjami (sprawdzono skryptem względem szeregu E96) oraz tego, czy dane elementy są oryginalne. Procedura nie zastępuje badań autentyczności prowadzonych specjalistycznie. Dane w tabeli identyfikowalności są przykładem fikcyjnym.
