Protel to historyczny pakiet do projektowania obwodów drukowanych (EDA), rozwijany pierwotnie przez australijską firmę Protel Systems. To właśnie z niego wywodzi się dzisiejszy Altium Designer — firma zmieniła nazwę na Altium, a Protel 99 SE oraz Protel DXP stały się bezpośrednimi poprzednikami współczesnego narzędzia. Mimo że nazwa „Protel" jest już archiwalna, wciąż spotyka się starsze projekty w formatach Protel (np. pliki .PCB, .SCH, .DDB), które trzeba otwierać i konwertować. W tym artykule omawiamy, czym jest Protel PCB, jakie ma cechy oraz jak przenieść starsze projekty do nowoczesnego środowiska.
Do czego służy Protel PCB?
Protel PCB to zintegrowane środowisko do projektowania elektroniki, które obejmuje cały tok pracy: rysowanie schematu ideowego, definiowanie połączeń (netlist), rozmieszczanie komponentów oraz trasowanie ścieżek na płytce drukowanej. Po zaprojektowaniu płytki program generuje dokumentację produkcyjną — przede wszystkim pliki Gerber i pliki wiercenia — które trafiają do producenta PCB.
Najważniejsze cechy Protel PCB
Zaawansowane narzędzia trasowania i rozmieszczania
Protel (a po nim Altium) oferuje interaktywne trasowanie z automatycznym omijaniem przeszkód (push-and-shove), trasowanie par różnicowych oraz dopasowywanie długości ścieżek. Ułatwia to projektowanie zarówno prostych płytek, jak i bardziej wymagających obwodów cyfrowych.
Rozbudowane narzędzia i funkcjonalność
Program łączy edytor schematu z edytorem PCB i bibliotekami komponentów, dzięki czemu zmiany na schemacie można synchronizować z płytką (ECO — Engineering Change Order). Wbudowane są też narzędzia weryfikacji projektu.
Jednolity interfejs
Wszystkie etapy — schemat, layout, biblioteki i dokumentacja wyjściowa — działają w jednym, spójnym środowisku, co skraca naukę i ogranicza błędy wynikające z przenoszenia danych między różnymi programami.
Wizualizacja 3D
Nowsze wersje (Protel DXP i Altium) umożliwiają podgląd płytki w 3D, co pozwala sprawdzić kolizje mechaniczne komponentów i dopasowanie do obudowy jeszcze przed wykonaniem prototypu.
Zalety Protel PCB
- kompletny przepływ projektowy od schematu po pliki produkcyjne w jednym pakiecie,
- czytelność i powtarzalność dokumentacji wyjściowej,
- ścieżka aktualizacji do Altium Designer, czyli ciągłość dla starszych projektów,
- szeroka baza bibliotek komponentów.
Proces projektowania w Protel PCB
Typowy tok pracy obejmuje weryfikację i analizę projektu na kilku poziomach:
- sprawdzanie reguł projektowych (DRC) — kontrola odstępów, szerokości ścieżek i otworów,
- porównanie układu ze schematem (LVS — Layout vs. Schematic),
- analiza termiczna i naprężeń mechanicznych,
- finalna weryfikacja przed wygenerowaniem plików produkcyjnych.
Jak unikać typowych błędów projektowych w Protelu?
Rząd otworów przelotowych działających jako stopki nagłówków pinów
Jak przekonwertować PCB Protel na plik PCB Gerber?
Zacznij od otwarcia projektu PCB w programie Protel PCB, następnie sprawdź integralność plików.
Następnie przejdź do menu plików i wybierz opcję 'nowy'.
Po trzecie, wybierz domyślne opcje na stronie 'Nowy dokument'.
Następnie wybierz Gerber (Generuje pliki Gerber) i naciśnij Next na stronie Output Wizard.
Plik w formacie Gerber
Nazwij swój plik i wybierz opcje domyślne na dwóch kolejnych stronach.
Gdy dojdziesz do menu warstw Plot, wybierz opcję "used on.
Możesz również ustawić opcję domyślną dla kolejnych trzech stron.
Dojdziesz do ostatniej strony, gdzie klikniesz opcję 'Finish'. Tutaj, będziesz miał ukończone wszystkie pliki Gerbera z wyjątkiem pliku wiertła.
Następnie wykonaj kroki, cam page blank to Insert NC drill to Suppress, a następnie opcję leading zero.
Jeśli wciśniesz F9, wszystkie pliki cam staną się plikami eksportu.
Na koniec wyeksportuj pliki Gerber do swojego folderu, klikając lewym przyciskiem myszy CAM for PCB, a następnie prawym przyciskiem myszy. Zidentyfikuj opcję eksportu, a następnie przenieś pliki do określonego folderu, który jest możliwy do obejrzenia na stronie internetowej z przeglądarką Gerbera.
Jak otworzyć plik Protel w Altium?
Ponieważ Altium Designer jest bezpośrednim następcą Protela, potrafi importować starsze formaty. Aby otworzyć projekt Protel:
- uruchom Altium Designer i z menu File → Open wskaż plik .PCB, .SCH lub kontener .DDB (Design Database) z Protela 99 SE,
- jeśli pracujesz z bazą .DDB, użyj funkcji importu (Import Wizard), która rozpakuje poszczególne dokumenty do nowego projektu Altium,
- po imporcie sprawdź biblioteki, footprinty oraz reguły projektowe, ponieważ nie wszystkie ustawienia mapują się 1:1 — szczególnie warto zweryfikować warstwy, otwory i reguły DRC,
- na koniec uruchom DRC w Altium, aby wychwycić ewentualne rozbieżności powstałe podczas konwersji.
Po imporcie najlepiej zapisać projekt w natywnym formacie Altium, aby korzystać z pełni nowoczesnych funkcji (3D, zaawansowane trasowanie, generowanie ODB++).
Zakończenie
Protel PCB to ważny rozdział w historii oprogramowania EDA i bezpośredni przodek Altium Designer. Jeśli przejmujesz starszą dokumentację w formacie Protel, zwykle wystarczy zaimportować ją do Altium, zweryfikować biblioteki i reguły, a następnie wygenerować aktualne pliki produkcyjne. Niezależnie od użytego narzędzia, na końcu i tak liczą się poprawne pliki Gerber oraz plik wiercenia, które trafiają do producenta.
Masz gotowe pliki Gerber ze starego projektu Protel? Zamów prototyp PCB w OurPCB — wycena w 12 godzin roboczych.