FFC (flexible flat cable) to płaska taśma z równoległych przewodników zalaminowanych w folii (zwykle PET), która tylko łączy dwa punkty. FPC (flexible printed circuit) to elastyczna płytka drukowana na poliimidzie z wytrawionymi ścieżkami o dowolnym kształcie, która może mieć elementy, przelotki i kilka warstw. Gdy potrzebujesz prostego połączenia między dwiema płytkami lub płytką i wyświetlaczem, zwykle wystarczy FFC ze standardowego katalogu. Gdy połączenie musi mieć nietypowy kształt, nieregularne wyprowadzenia, elementy na taśmie albo kontrolowaną impedancję, potrzebujesz FPC.

Budowa: co jest w środku

CechaFFCFPC
PrzewodnikiPłaskie ścieżki miedziane (często cynowane), równoległe, o stałym rastrzeMiedź trawiona wg projektu, dowolne trasy, szerokości i warstwy
Izolacja i podłożeFolie PET z klejem (typowo); wersje z innymi foliami istniejąPoliimid (PI) z klejem lub bezklejowy; pokrycie coverlay lub maska
KształtProstokąt o stałej szerokości, długość wybieranaDowolny obrys, odgałęzienia, wycięcia
Elementy, przelotki, warstwyNieTak: elementy SMT, przelotki, 2 i więcej warstw, kontrola impedancji
Końcówka pod złączeOdsłonięte przewodniki z usztywnieniem foliąPola ze złotem lub inne wykończenie z usztywnieniem
DostępnośćStandardowe rastry i długości z kataloguWykonanie na zamówienie wg dokumentacji

Szczegóły układów warstw FPC i wyboru materiałów znajdziesz w artykule o elektronice FPC, a granice gięcia i opłacalność w tekście o elastycznych płytkach PCB.

Raster (pitch) i grubość: częsta pomyłka

Wartości 0,5; 0,8; 1,0; 1,25; 1,27; 1,5 i 2,54 mm opisują raster (odległość między osiami sąsiednich przewodników), a nie grubość taśmy. Grubość samej taśmy FFC jest rzędu dziesiątych części milimetra, a w obszarze wtyku dodatkowe usztywnienie podnosi ją do grubości wymaganej przez złącze (często około 0,3 mm; wartość i tolerancja są w karcie złącza). Raster decyduje o gęstości i o tym, jaki prąd i napięcie przeniesie pojedyncze wyprowadzenie.

Przykład założeniowy: szerokość pola i rezystancja przewodnika

  • Rozpiętość styków dla 30 wyprowadzeń o rastrze 0,5 mm: (30 − 1) · 0,5 = 14,5 mm między osiami skrajnych przewodników; dla 40 wyprowadzeń o rastrze 1,0 mm: 39 · 1,0 = 39 mm. Szerokość całej taśmy zawiera jeszcze marginesy, które podaje producent.
  • Szczelina między przewodnikami: przy rastrze 0,5 mm i szerokości przewodnika 0,3 mm wynosi 0,5 − 0,3 = 0,2 mm.
  • Rezystancja: przewodnik miedziany o przekroju 0,3 mm × 0,035 mm (= 1,05·10⁻⁸ m²) i długości 100 mm ma R = 1,72·10⁻⁸ · 0,1 / 1,05·10⁻⁸ ≈ 0,164 Ω. Przy prądzie 0,1 A spadek napięcia wynosi około 16 mV.

Wynik pokazuje rząd wielkości dla jednego przewodnika; dopuszczalny prąd i wzrost temperatury zależą od układu, liczby jednocześnie obciążonych wyprowadzeń, złącza i otoczenia, a obowiązujące wartości znajdują się w kartach taśmy i złącza. Rezystancja styku w złączu dochodzi do rezystancji przewodnika.

Trwałość przy zginaniu

Zginanie jednorazowe przy montażu jest dopuszczalne dla obu rozwiązań, jeśli zachowa się minimalny promień zalecany przez producenta. Przy powtarzanym ruchu ważne jest, czy konstrukcja jest przeznaczona do zginania dynamicznego: FFC występują w wersjach do montażu stałego i do ruchu (z innym rodzajem miedzi i budową), a w FPC o trwałości decydują jedna warstwa miedzi walcowanej, brak przelotek w strefie gięcia i duży promień. Liczbę cykli trzeba brać z karty konkretnej taśmy lub z próby; ogólne liczby z internetu nie przenoszą się między produktami. Odkształcenie miedzi zależy od odległości od osi obojętnej i promienia (zob. przykład w artykule o elastycznych płytkach).

Zakończenia: jak podłączyć

SposóbFFCFPC
Złącze ZIF/LIFPodstawowa metoda; końcówka z usztywnieniem pod grubość złączaTak, z usztywnieniem; raster i grubość z karty złącza
Złącze zaciskane (IDC), raster 1,0 / 1,27 / 2,54 mmStosowane dla większych rastrówRzadko
Lutowanie do płytkiMożliwe dla niektórych wykonańMożliwe, także hot bar
Złącza na taśmieNieTak, na usztywnieniu
Integracja z płytką sztywnąNieTak, jako rigid-flex

Dla obu rozwiązań w dokumentacji wskazuje się kierunek wsunięcia (styk na górze lub na dole), numerację wyprowadzeń po obu końcach (taśma może być odwrócona) i orientację usztywnienia. Pomyłka w odwróceniu taśmy to częsty błąd, który odwraca kolejność sygnałów; zapobiega mu jednoznaczny rysunek.

Koszt i próg opłacalności

FFC kupuje się zwykle jako element standardowy w wybranej długości, bez kosztów przygotowania. FPC wymaga dokumentacji i przygotowania produkcji, więc koszty jednorazowe rozkładają się na serię. Przykład założeniowy (jednostki umowne j.u., hipotetyczne): FFC 0,40 j.u. za sztukę, bez kosztów jednorazowych; FPC 0,55 j.u. za sztukę, koszty jednorazowe 300 j.u. Cena jednostkowa FPC przy serii n wynosi 0,55 + 300 / n: dla 1000 sztuk 0,85 j.u., dla 5000 sztuk 0,61 j.u. W żadnej serii nie zrówna się z 0,40 j.u., dlatego FPC wybiera się ze względu na funkcję (kształt, elementy, impedancja, ruch, miejsce), a nie za niższą cenę. Cena może się odwrócić, gdy FPC zastępuje kilka elementów, np. taśmę FFC, dwa złącza i kawałek płytki sztywnej, co trzeba policzyć na konkretnym przypadku. Rzeczywiste ceny zależą od ilości, rastra, długości i wykonawcy.

Który wybrać: szybka decyzja

PytanieJeśli tak
Czy to proste połączenie punkt-punkt o stałym rastrze?FFC
Czy potrzebne są elementy, przelotki lub kilka warstw na taśmie?FPC
Czy obrys ma być nietypowy lub trasa nieregularna?FPC
Czy wymagana jest kontrolowana impedancja?FPC (zdefiniowany stos) lub specjalistyczny kabel
Czy zginanie jest dynamiczne?Wersja do ruchu FFC lub FPC jednowarstwowy; sprawdź cykle w karcie
Czy seria jest mała, a czas krótki?FFC ze standardowego asortymentu

Oferta elastycznych płytek: elastyczne PCB. Artykuł dotyczy doboru taśmy i zakończeń po stronie projektu płytki.

Czego nie zweryfikowano: parametrów konkretnych taśm i złączy (temperatura pracy, prąd, liczba cykli, tolerancja grubości), cen oraz dostępności. Tabele opisują ogólne różnice; przykłady liczbowe są założeniowe.