Masę miedzi na PCB podaje się w uncjach na stopę kwadratową (oz/ft²), co pozwala określić grubość warstwy: 1 oz/ft² odpowiada około 35 µm. Grubość należy dobierać razem z szerokością ścieżki, prądem i dopuszczalnym przyrostem temperatury. Samo oznaczenie miedzi nie wystarcza, aby ocenić obciążalność połączenia ani spadek napięcia.

Co oznacza masa miedzi na PCB?

W dokumentacji płytki określenie „waga miedzi” oznacza masę przypadającą na jednostkę powierzchni. Nie jest to masa całej płytki ani ilość miedzi w pojedynczej ścieżce. Taki zapis pozwala porównywać warstwy przewodzące niezależnie od wymiarów obwodu. W obliczeniach geometrycznych wygodniej posługiwać się odpowiadającą mu grubością w mikrometrach.

Miedź przewodzi prąd między elementami układu. Wymiary ścieżek mają więc znaczenie elektryczne, a nie tylko konstrukcyjne. Przy tej samej długości szersza lub grubsza ścieżka ma większy przekrój i mniejszą rezystancję. Wybór grubości powinien wynikać z wymagań połączenia, zamiast z założenia, że każda płytka potrzebuje możliwie grubej miedzi.

W opisie projektu warto podawać pełną jednostkę oz/ft². Skrót „oz” bywa używany jako oznaczenie grubości, lecz bez kontekstu oznacza jednostkę masy. W dokumentacji kierowanej do producenta PCB zapisuj także wartość w µm oraz warstwę, której dotyczy wymaganie. Ułatwia to porównanie specyfikacji z danymi przyjętymi w obliczeniach.

Miedź w płytce drukowanej

Przeliczanie oz/ft² na mikrometry

Na laminatach FR-4 spotyka się między innymi grubości zestawione w tabeli. Najczęściej stosowaną wartością jest 1 oz/ft², czyli nominalnie około 35 µm. Zależność między masą powierzchniową a grubością pozwala łatwo przeliczać pozostałe wartości.

Masa miedzi na powierzchnięPrzybliżona grubośćInterpretacja
0,5 oz/ft²17,5 µmCieńsza warstwa spotykana na FR-4
1 oz/ft²35 µmNajczęściej stosowana grubość
2 oz/ft²70 µmGrubsza warstwa spotykana na FR-4
3 oz/ft²Około 105 µmPunkt odniesienia dla określenia grubej miedzi

Określenie „gruba miedź” odnosi się tutaj do wartości powyżej 3 oz/ft². Sama nazwa nie określa jeszcze dopuszczalnego prądu. Do obliczeń potrzebna jest konkretna grubość, a nie ogólna kategoria materiału.

Przykład obliczeniowy z masy i gęstości: przyjmijmy równomierną warstwę miedzi o masie 28,35 g na powierzchni 0,0929 m² oraz gęstość miedzi 8,96 g/cm³. Masa powierzchniowa wynosi:

m/S = 28,35 g / 0,0929 m² ≈ 305 g/m².

Grubość otrzymuje się, dzieląc masę powierzchniową przez gęstość materiału: t = m/(S · d), gdzie m oznacza masę, S powierzchnię, a d gęstość. Po ujednoliceniu jednostek wynik wynosi około 34 µm. Stąd spotykane przybliżenie 34–35 µm dla 1 oz/ft²; w dalszych przykładach przyjmujemy 35 µm.

Przeliczenie kolejnych wartości jest proporcjonalne: 2 oz/ft² odpowiada 2 × 35 µm = 70 µm, a 3 oz/ft² daje około 105 µm. Zachowaj spójność założeń: jeżeli liczysz dla 35 µm, tej samej grubości używaj przy wyznaczaniu przekroju i rezystancji.

Miedź w płytce drukowanej

Jak grubość miedzi wpływa na szerokość ścieżki?

Przekrój ścieżki zależy od jej szerokości i grubości. Jeżeli wymagane pole przekroju A jest już znane, szerokość w można obliczyć ze wzoru w = A/t. Wszystkie wielkości muszą być wyrażone w zgodnych jednostkach. Pole w mil² należy dzielić przez grubość w mil, aby otrzymać szerokość w mil.

Przykład obliczeniowy z założonymi wartościami: prąd I = 2 A, dopuszczalny przyrost temperatury ΔT = 10 °C oraz miedź 1 oz/ft² o grubości 35 µm, czyli 1,378 mil. Dla takich założeń orientacyjne wyniki według modelu IPC-2221 są następujące:

Położenie ścieżkiPole przekroju ASzerokość w milSzerokość w mm
Warstwa zewnętrznaOkoło 42,4 mil²Około 30,8 milOkoło 0,78 mm
Warstwa wewnętrznaOkoło 110 mil²Około 80 milOkoło 2,03 mm

Dla warstwy zewnętrznej rachunek ma postać w ≈ 42,4/1,378 ≈ 30,8 mil ≈ 0,78 mm. Wyniki pokazują, dlaczego nie należy przenosić szerokości z warstwy zewnętrznej na wewnętrzną bez ponownego sprawdzenia założeń. W tym modelu ścieżka wewnętrzna wymaga wyraźnie większej szerokości.

Przyrost temperatury to nie temperatura otoczenia. W typowym ustawieniu kalkulatora można spotkać ΔT = 10 °C i temperaturę otoczenia 25 °C; są to różne dane. Powyższe szerokości służą do pokazania metody obliczeń, a nie jako uniwersalna gwarancja bezpiecznej pracy. Przy korzystaniu z kalkulatora zapisuj założenia wraz z wynikiem.

Rezystancja, spadek napięcia i straty mocy

Po oszacowaniu szerokości sprawdź rezystancję ścieżki. Dla przyjętego prostokątnego przekroju oblicza się ją ze wzoru R = ρL/(w · t), gdzie ρ to rezystywność miedzi, L długość ścieżki, w jej szerokość, a t grubość. Ten rachunek pozwala ocenić spadek napięcia i moc wydzielaną w połączeniu.

Przykład obliczeniowy: przyjmijmy długość 100 mm, szerokość 0,78 mm, grubość 35 µm oraz rezystywność ρ = 1,68 · 10⁻⁸ Ω·m. Są to założone parametry ścieżki, nie wyniki pomiaru gotowej płytki.

R = (1,68 · 10⁻⁸ · 0,1)/(0,78 · 10⁻³ · 35 · 10⁻⁶) ≈ 0,0615 Ω.

Przy założonym prądzie 2 A otrzymujemy:

  • Spadek napięcia: U = I · R ≈ 2 · 0,0615 ≈ 0,123 V.
  • Straty mocy: P = I² · R ≈ 2² · 0,0615 ≈ 0,25 W.

Otrzymany spadek napięcia porównaj z wymaganiami zasilanego układu. Sam dobór szerokości na podstawie przyrostu temperatury nie odpowiada na pytanie, czy napięcie na końcu ścieżki będzie odpowiednie. Długość połączenia ma znaczenie nawet wtedy, gdy jego szerokość i grubość pozostają bez zmian.

Wzór wskazuje też możliwe kierunki korekty: skrócenie ścieżki albo zwiększenie jej szerokości lub grubości zmniejsza rezystancję przy pozostałych parametrach niezmienionych. Nie oznacza to jednak, że sam wynik strat mocy określa temperaturę ścieżki. Obliczenie elektryczne trzeba rozpatrywać razem z założeniami cieplnymi projektu.

Efekt naskórkowy a grubość miedzi

Przy większych częstotliwościach znaczenia nabiera efekt naskórkowy: prąd skupia się bliżej powierzchni przewodnika. Głębokość wnikania opisuje zależność δ = √(2ρ/(ωμ)), gdzie ρ oznacza rezystywność, ω pulsację, a μ przenikalność magnetyczną. Głębokość ta maleje wraz z pierwiastkiem z częstotliwości.

CzęstotliwośćPrzybliżona głębokość wnikania w miedzi
60 Hz8,42 mm
1 MHz65,2 µm
1 GHz2,06 µm

Porównanie tych wartości z grubością warstwy pomaga zrozumieć, dlaczego obliczeń dla prądu stałego nie należy bezpośrednio przenosić na duże częstotliwości. Dla 1 GHz podana głębokość wnikania jest znacznie mniejsza niż grubość miedzi 35 µm. Zwiększenie grubości nie wystarcza więc do pełnej oceny zachowania ścieżki.

W dokumentacji warto rozdzielić wymagania dotyczące rezystancji połączeń zasilających od analizy połączeń sygnałowych. Podana tabela opisuje zjawisko w przewodniku; nie jest tabelą dopuszczalnych prądów ani gotowym przelicznikiem szerokości ścieżek.

Miedź w płytce drukowanej

Lista kontrolna przed zamówieniem płytki

Dobór miedzi zacznij od wymagań obwodu, a zakończ jednoznacznym zapisem w dokumentacji. Przed przekazaniem projektu do wykonania sprawdź:

  • Grubość i jednostki. Podaj oz/ft² oraz odpowiadającą wartość w µm. Nie mieszaj mil z milimetrami podczas obliczania przekroju.
  • Warstwę. Określ, czy ścieżka znajduje się na warstwie zewnętrznej, czy wewnętrznej. Uwzględnij to w obliczeniach szerokości.
  • Założenia cieplne. Zapisz prąd, dopuszczalny przyrost temperatury i temperaturę otoczenia. Sam wynik z kalkulatora bez tych danych jest niepełny.
  • Geometrię połączenia. Sprawdź długość, szerokość i grubość ścieżki. W obliczeniach rezystancji użyj wartości z aktualnego projektu.
  • Spadek napięcia. Porównaj obliczony wynik z wymaganiami układu, zamiast oceniać połączenie wyłącznie na podstawie obciążalności prądowej.
  • Częstotliwość. Ustal, czy trzeba uwzględnić efekt naskórkowy. Nie używaj obliczonej rezystancji dla prądu stałego jako pełnego opisu połączenia sygnałowego.
  • Specyfikację wykonania. Uzgodnij z producentem wymaganą grubość oraz możliwości wykonania zaprojektowanych ścieżek i odstępów. Nie wyprowadzaj tych ograniczeń z samego oznaczenia oz/ft².

Taki zestaw informacji pozwala sprawdzić, czy dobór miedzi odpowiada rzeczywistym wymaganiom projektu. Jeżeli zmieniasz grubość lub przebieg ścieżki, zaktualizuj również obliczenia i dokumentację przekazywaną do produkcji.

FAQ – pytania o miedź na PCB

Ile mikrometrów ma miedź 1 oz/ft²?

Około 34–35 µm. W przedstawionych obliczeniach przyjęto nominalne 35 µm. W dokumentacji projektu warto podać zarówno masę powierzchniową, jak i grubość.

Czy miedź 2 oz/ft² wystarczy dla określonego prądu?

Samo oznaczenie nie wystarcza do oceny. Trzeba uwzględnić szerokość ścieżki, jej położenie i dopuszczalny przyrost temperatury. Do sprawdzenia spadku napięcia potrzebna jest również długość połączenia.

Czy ścieżka wewnętrzna może mieć szerokość taką jak zewnętrzna?

Wymaga to sprawdzenia. W podanym przykładzie dla 2 A i przyrostu temperatury 10 °C uzyskano około 0,78 mm na zewnątrz oraz 2,03 mm wewnątrz płytki.

Czy większa grubość miedzi zawsze rozwiązuje problem?

Większa grubość zmniejsza rezystancję przy tej samej długości i szerokości. Nadal trzeba jednak ocenić spadek napięcia, warunki cieplne i częstotliwość pracy. Grubość jest jednym z parametrów połączenia.

Podsumowanie

Oznaczenie oz/ft² określa masę powierzchniową, z której wynika grubość miedzi. Dobór warstwy połącz z obliczeniem szerokości ścieżki, rezystancji i spadku napięcia. Wyniki zawsze zapisuj razem z założeniami, a wymagania wykonania uzgodnij przed zamówieniem płytki.

W sprawie produkcji lub montażu PCB możesz skontaktować się z OurPCB, podając wymagania projektu.